اصول مصرف کودهای مایع حاوی عناصر کم­ مصرف و پرمصرف در برنج

برنج علاوه بر ۱۶ عنصر غذایی که تقریباً برای تمامی محصولات زراعی و باغی مورد نیاز است به عنصر سیلیسیم نیز نیاز دارد. برخی از این عناصر غذایی از راه آب و هوا تامین می­شوند اما عناصری که به مقدار زیاد توسط محصول مورد نیاز است و باید از طریق خاک تامین شوند عناصر نیتروژن (یا ازت)، فسفر و پتاسیم هستند. اگر از زمین مورد کشت هر ساله محصول مناسبی انتظار داشته باشیم لازم است این عناصر غذایی را به صورت کود مصرف کنیم که کشاورزان این عناصر را عمدتاً در قالب کود اوره، سوپرفسفات تریپل و سولفات پتاسیم مصرف می­کنند.

عناصر فرعی یا ثانویه (کلسیم، منیزیم و گوگرد) و عناصر کم­مصرف (روی، مس، آهن، منگنز، بر، مولیبدن و کلر) اگرچه به مقدار بسیار کمی برای محصول مورد نیاز است و مقادیر کمی از آنها توسط گیاه از خاک جذب می­شود ولی چنانچه مقدار هر یک از این عناصر غذایی در خاک کم باشد دیگر عناصر غذایی حتی اگر به مقدار کافی در اختیار گیاه قرار گیرند نمی­توانند نقش و وظیفه خود را به درستی انجام دهند.

برای اینکه عناصر غذایی توسط گیاه جذب شوند لازم است پس از مصرف در خاک به شکلی درآیند که گیاه قادر به جذب آنها باشد ولی برخی عناصر غذایی وقتی به شکل کود در خاک مصرف می­شوند به شکلی توسط خاک جذب و نگهداری می­شوند که دیگر گیاه قادر به جذب و استفاده از آنها نخواهد بود. مثال بارز اینگونه عناصر در برنج عنصر روی است که اگرچه ممکن است مقدار کافی از آن در داخل خاک وجود داشته باشد ولی بیشتر آن به شکل قابل جذب نیست و یا حتی زمانی که به صورت کود (عمدتاً سولفات روی) در خاک مصرف می­شود در خاک تثبیت شده و گیاه نمی­تواند از آن استفاده کند.

اگرچه گیاهان بخش عمده عناصر غذایی مورد نیاز خود را از طریق ریشه جذب می­کنند ولی این توانایی را دارا هستند که عناصر غذایی را از طریق برگ نیز جذب کنند. بنابراین در مواردی که ممکن است مصرف کود در خاک باعث تثبیت آن شود مصرف آن به شکل محلول­پاشی می­تواند چاره­ساز باشد. علاوه براین، زمانی که علائم کمبود یک عنصر در گیاه ظاهر شده باشد، محلول­پاشی آن عنصر سریعتر از مصرف خاکی آن، کمبود را برطرف می­کند. خوشبختانه در چند سال اخیر کودهای مایع و محلول در سطح و تنوع خوبی به بازار عرضه شده­اند که بخشی از آنها از خارج از کشور وارد شده و بخشی نیز در داخل کشور تولید می­شوند.

نکته­ای که در استفاده از کودهای مایع و محلول به صورت محلول­پاشی باید مورد توجه قرار گیرد میزان کارآیی و تأثیرگذاری آنها در افزایش عملکرد یک محصول معین است. اگرچه ممکن است یک کود مایع در یک محصولی مثل گندم مورد آزمایش واقع شده باشد و باعث افزایش عملکرد شده باشد ولی برای مصرف در یک محصول دیگر مثل برنج باید بطور جداگانه مورد آزمایش واقع شود و اثرگذاری آن مشخص شود چرا که شرایط کشت و کار برنج به صورت غرقابی است. بنابراین شالیکاران زمانی می­توانند از یک کود مایع استفاده کنند که مراجع دارای صلاحیت و از جمله موسسه تحقیقات برنج کشور اثرگذاری آنها را تأیید کنند.

توجه:

در تولید کودهای مایع و عرضه آنها به بازار لازم است اصول فنی ذیل مورد توجه قرار گرفته و رعایت شود

۱- محتویات کود روی بسته کود مشخص شود یعنی اینکه کود حاوی چه عناصر غذایی و یا چه ترکیباتی است.

۲- غلظت هر یک از عناصر غذایی و ترکیبات روی برچسب کود مشخص شود.

۳- در صورت امکان مقدار مصرف و زمان مناسب مصرف کود به شکل محلول­پاشی روی بسته کود آورده شود.

۴- اینکه کود را با چه ترکیبات دیگر (کود، سم و …) می­توان به صورت مخلوط استفاده کرد، باید آورده شود.

نکاتی که شالیکاران در استفاده از کود مایع بایستی آنها را مورد توجه قرار دهند عبارتند از :

۱- محلول­پاشی در عصر صورت گیرد، موثرتر خواهد بود.

۲- حرارت محیط در هنگام محلول­پاشی پایین­تر از ۲۹ درجه سانتی­گراد باشد.

۳- بهتر است پس از محلول­پاشی، آبیاری مزرعه انجام گیرد.

۴- در هنگام محلول­پاشی رطوبت نسبی هوا بالاتر از ۷۰ % باشد.

۵- افزودن مواد مویان (۵/۰ در هزار) و اوره ( ۵ در هزار) جذب را افزایش می دهد.

۶- سرعت باد در هنگام محلول­پاشی پایین باشد.

۷- pH محلول تهیه شده در محدوده ۶ تا ۸ باشد.

۸- بافت­های جوان مواد محلول را بهتر از بافت­های پیر و سخت جذب می­کنند.

مصرف کودهای مایع و محلول ممکن است در دو یا سه نوبت در طول دوره رشد گیاه لازم باشد. نکته مهم زمان مصرف کود در طول دوره رویش گیاه است. با توجه به اینکه کود بایستی روی سطح برگ پاشیده شود بنابراین بهتر است اولین نوبت محلول­پاشی زمانی باشد که سطح عمده مزرعه با شاخ و برگ محصول پوشیده شده باشد تا بیشتر کود بطور مستقیم روی سطح محصول پاشیده شود در غیر این صورت کود مایع وارد آب آبیاری شده و راندمان مصرف کود کاهش پیدا خواهد کرد. با توجه به موارد یاد شده توصیه می­شود اولین نوبت محلول­پاشی در زمان اواسط مرحله پنجه­زنی باشد. مرحله ظهور سنبله جوان و مرحله ظهور حدود ۱۰ درصد خوشه­ها از دیگر مراحلی هستند که می­توان محلول­پاشی را در این مراحل انجام داد.

برخی شرکت­های عرضه کننده کود مایع، مصرف آنها را در خزانه نیز توصیه می­کنند. آغشته کردن بذر در محلول کود به هنگام جوانه­دار کردن بذر و یا مصرف کود محلول بطور مستقیم در آب آبیاری از دیگر مواردی است که توسط برخی از این شرکت­ها توصیه می­شود که باید با احتیاط با آن برخورد کرد و مصرف کود به این شکل بایستی پس از انجام آزمایش و حصول اطمینان از عدم سمیت کود برای بذر در اثر آغشته کردن و نیز کارآیی بالای مصرف کود در آب آبیاری انجام شود.

برای انجام محلول­پاشی لازم است تا دستگاهی که از آن برای محلول­پاشی استفاده می­شود کالیبره شود به عبارت دیگر باید مشخص شود که با استفاده از این دستگاه چند لیتر آب لازم است تا محصول یک هکتار را در مرحله رشدی معین خیس کند. برای این منظور ابتدا با آب خالی مخزن دستگاه را پرکرده و در سطح معین مصرف می­کنند سپس براساس آن مقدار آب مورد نیاز یک هکتار مشخص می­شود.

تنظیم نازل دستگاه نیز از جمله مواردی است که در افزایش کارآیی کود بسیار حائز اهمیت است. چنانچه ذرات ریزتر و با فشار کمتر از نازل خارج شوند راندمان کود افزایش خواهد یافت مشروط براینکه وزش باد به هنگام محلول­پاشی وجود نداشته باشد.

منبع:محمد محمدیان و صاحب سودایی مشایی

به ترتیب عضو هیئت علمی و محقق موسسه تحقیقات برنج کشور – معاونت مازندران

 

Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE